Jednym ze statutowych celów KSM jest kształtowanie dojrzałych chrześcijan. Cel ten jest realizowany m.in. poprzez cotygodniowe spotkania formacyjne zastępów, przez co spotkania te są nie do przecenienia. Niczym nie można ich zastąpić. Od treści i sposobu ich prowadzenia zależy chyba wszystko, czym KSM jest i jak służy Bogu, Kościołowi i Ojczyźnie.
Od początku reaktywowania Stowarzyszenia istniał problem programu formacyjnego. Jako, że Stowarzyszenie w duchu Akcji Katolickiej realizuje misję Kościoła, więc i program formacyjny Kościoła niejako automatycznie staje się programem formacyjnym KSM. Jest nim, ni mniej, ni więcej, tylko Objawienie Boże przekazywane z pokolenia na pokolenie w kontekście konkretnych uwarunkowań czasu i miejsca.
Powstaje jednak pytanie, czy wobec tego program formacyjny KSM ma dublować katechezę szkolną czy treści przepowiadania w czasie liturgii, czy ma stanowić ich uzupełnienie a może całkowicie odrębną jakość? Ponadto, czy program ten, ma być jednolity w całej Polsce, czy zróżnicowany? Wprowadzenie programu jednolitego byłoby skutecznym i wyraźnym budowaniem jedności Stowarzyszenia, co nie przeszkadza oddolnym inicjatywom jako reakcja na partykularne wspomniane wyżej uwarunkowania.
KSM realizuje misję Kościoła, i stąd jego program jest już określony, ustalony i niejako „narzucony” osobiście przez Chrystusa. Jest nim depozyt Objawienia zawarty w Piśmie św. i Tradycji, strzeżony i nieomylnie głoszony przez Kościół.
Po drugie, to właśnie „oddolna inicjatywa” całej rzeszy członków KSM i księży asystentów Oddziałów i Kół coraz częściej domaga się utworzenia jednolitego programu formacyjnego dla całej Polski. Statut w par. 28 mówi, że zadaniem Krajowej Rady jest jedynie „planowanie kierunków formacji Stowarzyszenia”, ale czy takim właśnie kierunkiem na najbliższe lata nie może być konkretny program?
Zalety posiadania programu są niewątpliwie wielkie. Oto kilka powodów:
Z inicjatywy Prezydium Krajowej Rady KSM powstał zespół, który zajął się opracowaniem propozycji programowej dla całego Stowarzyszenia. Proponujemy więc siedmioletni program wg następujących zasad:
Proponujemy następujące hasła poszczególnych stopni (lat) formacji:
Program kandydatów byłby programem typowo ewangelizacyjnym, podejmującym podstawowe prawdy wiary i wprowadzającym w KSM, przygotowującym do złożenia przyrzeczenia.
Program juniorów, a więc osób w wieku intensywnego dojrzewania psychicznego i religijnego pomagałby poznać siebie i odpowiedzieć na podstawowe pytania egzystencjalne człowieka, pomagałby poznać i realizować elementarne relacje interpersonalne takie jak przyjaźń i miłość, oraz określić swoje miejsce w KSM-ie oraz efektywną pracę dla dobra organizacji.
Program członków zwyczajnych wprowadzałby w życie człowieka dorosłego, przygotowującego się do założenia rodziny, służby ojczyźnie i podejmowania zagadnień globalnych oraz naukę służenia młodszym KSM-owiczom. Przygotowywałby też do wstąpienia do Akcji Katolickiej zrzeszającej dorosłych.
Tematy umieszczone w programie oraz podana lektura nie są czymś zupełnie nowym i nieznanym w KSM-ie. Mamy wielkie bogactwo treści przekazane nam przez Ks. Andrzeja Zwolińskiego w jego publikacjach pisanych przede wszystkim z myślą o KSM-ie. Dlatego przy każdym prawie temacie jest odnośnik do tychże materiałów. Nie wyklucza to oczywiście możliwości korzystania także z innych opracowań o podobnej treści, których mamy w Polsce bardzo dużo.
Realizacja siedmioletniego programu formacyjnego pociąga za sobą konieczność szkolenia szerokich kadr zastępowych, instruktorów, kierownictw i innych liderów. Program bowiem nie zastąpi świadectwa żywego człowieka i oczywiście nie wprowadzi się w życie sam. Istnieje też potrzeba szkolenia księży asystentów, by coraz lepiej rozumieli, czym jest Stowarzyszenie, jakie jest jego miejsce w Kościele, życiu społeczno-publicznym, i podejmowali odpowiedzialność za jego właściwe oblicze, przede wszystkim duchowe.
Podstawowa praca oddziału i koła odbywa się podczas cotygodniowego spotkania formacyjnego prowadzonego w ramach całego oddziału, jeżeli jest on niewielki lub w mniejszych grupach zwanych zastępami (liczących 3-9 osób). Spotkania formacyjne prowadzi wyznaczony przez kierownictwo oddziału i odpowiednio przeszkolony zastępowy. Zarząd Diecezjalny KSM organizuje w tym celu szkolenia, przeznaczone dla kandydatów na zastępowych. Właściwymi zastępowymi winni być członkowie Kierownictwa Oddziału. Kierownictwo bowiem powinno stanowić zastęp kierowniczy formowany i przygotowywany (np. raz w miesiącu) przez księdza do zadań zastępowego. Spotkania prowadzić mogą także inne osoby, jak np. opiekunowie kół szkolnych, a przede wszystkim księża asystenci, szczególnie gdy oddział jest początkujący. Celem spotkań formacyjnych jest zbliżenie ich uczestników do Boga i doskonalenie siebie oraz uczenie się, jak innym w tym pomagać. Spotkanie formacyjne więc winno dostarczać odpowiedniej wiedzy, uczyć modlitwy, kształtować katolickie postawy moralne. Spotkania winny odbywać się co tydzień o stałej porze i miejscu i być otwarte, tzn. dostępne dla wszystkich, także nie należących do KSM-u.
Spotkanie formacyjne musi być dobrze przygotowane, aby było ciekawe i bogate treściowo. Przygotowanie zawiera modlitwę osobistą prowadzącego, medytację nad treściami, które mają być przekazane, zapoznanie się z tematem, ustalenie celu spotkania, analizę lektury, sporządzenie konspektu i konsultację z księdzem asystentem. Konspekt, umieszczony w specjalnym zeszycie lub teczce, zawiera sporządzony na piśmie plan spotkania wg określonej metody, temat, cel, pytania pomocnicze i odpowiedzi, odnośniki do lektury, propozycje praktycznych zastosowań oraz datę i miejsce spotkania.
Optymalny czas trwania spotkania to 1-2 godz. Ważne jest punktualne rozpoczęcie, pamięć o temacie, celu, trzymanie się treści spotkania. Prowadzący ma być nie tyle nauczycielem, ile świadkiem przekazywanych prawd, ma nie tyle podawać gotowe rozwiązania, ile kierować wspólnym ich odkrywaniem.
Metod prowadzenia spotkań formacyjnych może być wiele. KSM poleca szczególnie metodę tzw. rewizji życia, albo ewangelizacji życia: „widzieć – ocenić – działać”. Jest to metoda stosowana przez Akcję Katolicką jeszcze przed wojną. Dziś wraca się do niej powszechnie, jest stosowana także przez wiele ruchów formacyjnych. Istotą jej jest trójstopniowy schemat, który stawia na pierwszym miejscu solidną wiedzę, intelekt, rozeznanie rzeczywistości, a nie tylko przeżycia; dalej uczy krytycyzmu i oceny rzeczywistości i w końcu prowadzi do wypracowania postawy czynnej, wyrażającej się w realizowaniu konkretnych zadań. Jest to więc metoda najlepiej służąca realizacji ideałów, którym służy KSM.
Przebieg spotkania wg powyższej metody może wyglądać następująco:
Warto korzystać również z literatury pięknej (chociażby cytowanej obficie przez ks. A. Zwolińskiego w przytoczonych poniżej opracowaniach). Oczywiście, nie może zabraknąć śpiewu pieśni i piosenek religijnych, patriotycznych i innych stosownych do treści spotkania.
Program I roku formacji w KSM-ie jest typowo ewangelizacyjny. Młody człowiek wstępując do Stowarzyszenia przynosi ze sobą bardzo zróżnicowane doświadczenia wiary i postaw moralnych w zależności od środowiska, w którym się wychowywał. Konieczne jest więc wprowadzenie go nie tylko w podstawy działania KSM-u, by dobrze przygotował się do złożenia przyrzeczenia, ale też w podstawy wiary. Niewątpliwie wiele tematów formacyjnych będzie identycznych z katechezą szkolną, ale będą inaczej ujęte, przyswajane metodą bardziej przeżyciową i w innym środowisku – w gronie przyjaciół z zastępu, którzy maja podobne poglądy i postawy.
I rok formacji prowadzony jest pod hasłem: „Spotkanie z Chrystusem”. Wiara wielu młodych ludzi ogranicza się do tradycji i obrzędów wyniesionych z domu. Praktyki religijne przypominają swoiste „odrabianki” zadanych w szkole lekcji. Taka postawa, zwłaszcza w konfrontacji z propozycjami „świata”, prowadzi do odrzucenia praktyk, których się nie rozumie, a w konsekwencji nawet do ateizmu. Wierzyć, to spotkać Chrystusa Zmartwychwstałego. Wtedy dopiero widzi się sens praktyk religijnych, które „ożywają” i stają się drogą do dalszego spotykania się z Jezusem.
Mała grupa – zastęp w oddziale KSM ma stać się gronem uczniów Jezusa, którzy podążają śladami swego Mistrza i przeżywają przygodę spotkania z Nim, identycznie jak apostołowie. Na tej drodze potrzebny będzie przewodnik – zastępowy, który sam spotkał wcześniej Chrystusa i teraz z entuzjazmem równym uczniom z Emaus dzieli się swoim doświadczeniem wiary. Przygotowane tematy, konspekty, opracowane metody spotkań nie zastąpią tego świadectwa a są jedynie pomocą. Wiara rodzi się z wiary, miłość z miłości, życie z życia. W przeciwnym wypadku, najdoskonalszy nawet program będzie tylko martwą literą.
Podane niżej tematy dotyczące podstaw wiary podzielono na obowiązkowe (konieczne do zrealizowania) i dodatkowe, jako propozycje pogłębienia przekazanych treści w zależności od potrzeb i możliwości.
Natomiast tematy wprowadzające w KSM należy zrealizować w całości. Członkostwo w KSM-ie rozpoczyna się z chwilą złożenia przyrzeczenia w święto patronalne – uroczystość Chrystusa Króla. KSM-owicz winien wtedy mieć ukończone 16 lat. Kandydat natomiast (którym można stać się już od 14 roku życia) ma za zadanie poznać KSM od strony organizacyjnej i duchowej a także praktycznej – ma uczestniczyć we wszystkim, co dzieje się w oddziale. Służą temu tematy o KSM-ie przygotowane poniżej. Tematy te, o ile to możliwe, zostały opracowane w zgodności z hasłem I roku formacji: „Spotkanie z Chrystusem”, tak by ukazać Stowarzyszenie jako narzędzie autentycznego spotkania ze Zbawicielem. Zapoznawanie kandydata w ramach zastępu z KSM-em nie wyklucza, oczywiście, różnego rodzaju szkoleń prowadzonych na szczeblu diecezjalnym, przeciwnie, jest ich koniecznym uzupełnieniem, bo dokonuje się w kontekście funkcjonowania konkretnego oddziału (koła).
Przejście na kolejny rok formacji powinno dokonać się po dokonaniu jakiejś weryfikacji na szczeblu oddziału, tak aby była pewność, że nastąpił rozwój wiary i zaangażowania w KSM a nie tylko przyswojenie dawki wiedzy.
II rok formacji kandydata to bezpośrednie przygotowanie do złożenia przyrzeczenia członkowskiego i podjęcia przez to pełniejszej odpowiedzialności za Stowarzyszenie. Hasło roku: „Spotkanie z Kościołem” jest logiczną kontynuacją hasła roku poprzedniego. Chrystusa spotykamy w Kościele i przez Kościół. Wobec współczesnej tendencji negowania widzialnej wspólnoty Kościoła, czy wręcz ataków na Kościół, konieczne jest, w ramach cyklu spotkań ewangelizacyjnych dla kandydatów do KSM-u, doprowadzenie do swoistego „spotkania z Kościołem” na tej samej zasadzie, co „spotkanie z Chrystusem”. Chodzi o przekonanie do prawdy, że przyjęcie Chrystusa prowadzi do przyjęcia Kościoła, miłość do Chrystusa automatycznie winna pociągać za sobą miłość do Kościoła.
I znów, nie chodzi tylko o teoretyczne ukazanie tej prawdy ale danie świadectwa przez zaangażowanie w konkretną wspólnotę. Będzie nią własna parafia i oddział KSM. Ksiądz asystent, prezes oddziału, zastępowy, to świadkowie wiary w Kościół. Są przykładem zaangażowania i bezinteresownej służby wspólnocie. Jest to niezmiernie ważny element formacji kandydatów, zwłaszcza, że w tym roku będą pojawiać się już pierwsze kryzysy i trudności potęgowane jeszcze przez kolegów a nawet rodziców mówiących: „Co ty z tego masz?” Od tego roku formacyjnego będzie więc ogromnie zależeć nawet całościowa wizja KSM-u, jako „wspólnoty we wspólnocie”.
Wybrane tematy mają ukazać istotę Kościoła, miejsce świeckich w Kościele, oraz sakramenty i Słowo Boże jako dane Kościołowi i tylko Kościołowi do szafowania i głoszenia. Oprócz tematów obowiązkowych, podobnie, jak w ubiegłym roku mamy zestaw tematów uzupełniających. Tematy o KSM-ie też ustawione są pod kątem hasła roku, ukazują Stowarzyszenie jako mały Kościół, pielęgnujący w sobie wszystkie elementy życia Kościoła powszechnego.
Należy zwrócić wielką uwagę na wdrożenie kandydatów do prowadzenia notatnika pracy nad sobą i codziennej medytacji nad Słowem Bożym, co jest koniecznym wymogiem dopuszczenia do przyrzeczenia i koniecznym elementem metody pracy nad sobą KSM-owicza. Od złożenia przyrzeczenia rozpoczyna się czas pewnej dojrzałości w byciu w Stowarzyszeniu i podejmowaniu odpowiedzialnych zadań. Nie uda się to bez postawienia tych większych wymagań. „Komu więcej dano...” – a dano nie byle co, tylko uczestnictwo w zorganizowanej formie apostolstwa i pełnieniu misji Kościoła poprzez swoiste narzędzie powołane przez Episkopat Polski, jakim jest KSM. Właściwie każdy chrześcijanin winien codziennie rozważać Słowo Boże, a jeśli tego nie robi nie będzie rozumiał ni modlitwy, ni Eucharystii ani innych sakramentów i nie będzie się utożsamiał z Kościołem. Podobnie i KSM-owicz. To więc, co proponuje KSM w dziedzinie pracy nad sobą, jest jedynie „powrotem do normalności”.
Świeżo upieczony po złożeniu przyrzeczenia członek KSM niemal natychmiast stawia sobie pytanie: „Co dalej?” Czy jest już dojrzałym KSM-owiczem o ukończonej formacji, czy dopiero jest to początek drogi? Weźmy pod uwagę, że wiek 16 lat to czas intensywnego dojrzewania fizycznego, duchowego, emocjonalnego. To także czas przeżywania pierwszych uczuć miłości, przyjaźni, otwartości na świat, poszukiwania sensu życia. To także czas niebezpieczeństw. Otwartość na świat zawiera w sobie otwartość na zło, które jest w świecie. W tym wieku najczęściej sięga się po pierwszy kieliszek i papierosa. Dochodzą do tego trudności w rodzinie, kryzys autorytetu, potrzeba akceptacji ze strony grupy rówieśniczej.
KSM więc proponuje pomoc w odpowiedzi na pytanie: „Kim jestem i dokąd dążę?” Trzeci rok formacji przeżywany pod hasłem: „Ja człowiek” ma za zadanie wprowadzić młodego człowieka w głąb samego siebie i zachęcić do najpiękniejszej i jednocześnie najtrudniejszej pracy – pracy nad sobą. Program formacyjny jest tak skonstruowany, by junior zauważył konieczność tej pracy w oparciu o środki nadprzyrodzone. Inaczej będzie to tylko sztuka dla sztuki. Zrozumienie i akceptacja samego siebie najpełniej dokonuje się przez pryzmat osoby Jezusa Chrystusa wedle pamiętnych słów Jana Pawła II, że człowieka nie sposób zrozumieć bez Chrystusa. Zastęp KSM, gdzie młody człowiek znajdzie akceptację i zrozumienie, ma stanowić przyjazne środowisko rozwoju duchowego.
Tematy ściśle formacyjne zostają uzupełnione przez tematy „KSM-owskie” ale o zabarwieniu treściowym mieszczącym się w haśle roku. KSM zostaje ukazany jako narzędzie własnego wzrostu duchowego. Trzeba wyraźnie uświadomić juniorom, że KSM nie „eksperymentuje” na człowieku, ale posiada ukształtowaną propozycję w postaci metody pracy nad sobą i 10 zasad KSM. Drogą tą poszły w przeszłości tysiące młodych ludzi, którzy wyrośli na prawych i szlachetnych synów Ojczyzny i Kościoła.
Człowiek w pełni realizuje siebie we wspólnocie z innymi ludźmi. Jako stworzony na obraz i podobieństwo Boże, zdolny jest do miłości, która nadaje sens życiu. Kontynuacją poprzedniego roku formacji – odkrywania siebie, jest odkrycie, że obok mnie są tacy sami ludzie, jak ja. Mają te same pragnienia, tak samo cierpią i radują się. Tak samo jak ja potrzebują miłości i szukają jej. Skoro ja potrzebuję drugiego człowieka to i sam jestem innym potrzebny. Człowiek, skażony grzechem nie zawsze zauważa tę prawidłowość. Nieraz egoizm bierze górę. Dlatego Bóg ukazuje, na czym polega miłość dając ludziom przykazania. Jezus zaś głosi swoistą konstytucję Królestwa Bożego opartego na miłości w 8 błogosławieństwach. Stanowią one osnowę całego roku formacji.
Wiek życia juniorów też podsuwa zakres tematyczny tego roku. Jest to czas budzenia się uczuć, ale już tych trwałych, które mogą zaważyć na całym dalszym życiu. Nie zawsze łączy się to z planami założenia rodziny, ale do tego prowadzi bardziej lub mniej bezpośrednio. Jednocześnie młody człowiek odczuwa napięcie między własnym „ego” i wszystkim, co się z tym wiąże a powołaniem do miłości bezinteresownej, do pielęgnowania najwyższych ideałów. Cóż więc robić? Czy zamknąć się w ciasnym kręgu własnej ograniczoności a do drugiego człowieka zwracać się tylko po to, by coś od niego „wziąć”, czy może raczej przyjąć postawę otwartą na dar, jakim jest drugi człowiek, tego człowieka poznać, zaakceptować i służyć mu bezinteresownie.
KSM stara się pomóc w dokonaniu właściwego wyboru. Dlatego też dobór i realizacja tematów wychodzi naprzeciw potrzebie miłości i bezinteresownej służby. Zastępowy ma być wzorem takiej postawy. Ukazuje, że przykazania Boże i 8 błogosławieństw są możliwe do zrealizowania a miejscem ich realizacji jest m.in. nasze Stowarzyszenie. Tematy o KSM-ie są tak dobrane, by ukazywały, że Stowarzyszenie daje szansę młodym przełamania egoizmu i otwarcia się na drugiego człowieka.
Członkowie zwyczajni, czyli mający ukończone 18 lat, podejmują dalszy wachlarz zagadnień. Przeszli drogę spotkania z Jezusem i Kościołem, starali się poznać i kształtować siebie w szkole Jezusa, poznali, czym jest miłość bliźniego. Czas więc podjąć zagadnienia społeczne. Dojrzałość społeczna przejawia się w tym, że dorosły, choć młody jeszcze człowiek podejmuje decyzję założenia rodziny, służy Ojczyźnie a nawet zajmuje się problematyką globalną. Trzy lata formacji członka zwyczajnego, które proponuje ten program, wypełnione są tematyką społeczną w ujęciu katolickim, tematyką nie znaną szerszym kręgom katolików świeckich, choć jest to ich domeną. Zagadnienia te przeciętny człowiek poznaje z telewizji, która raczej zniekształca ich obraz. Tym bardziej KSM musi te zagadnienia ustawiać prawidłowo.
Tematy dotyczące KSM-u wprzęgnięte są w tematykę haseł poszczególnych lat. Mają dać w miarę już całościową wizję Stowarzyszenia oraz pomóc w przygotowaniu się do pełnienia różnych funkcji w ramach organizacji. Członek zwyczajny niejednokrotnie, będąc do tej pory raczej „formowany”, sam staje się podmiotem formacji w odniesieniu do młodszych druhów, którzy wstępują do KSM-u. Ma więc nadal dbać o własny rozwój, ale podejmować w coraz większym zakresie odpowiedzialność za innych.
Na pewno nie będzie łatwo wprowadzić w życie tematy trzech lat formacyjnych członków zwyczajnych. Należy pamiętać, że będzie to czas matur, zdawania egzaminów na studia, szukania pracy, zakładania rodziny. Wiele osób może właśnie wtedy, gdy najbardziej są potrzebni, odchodzić ze Stowarzyszenia. Potrzebne jest wtedy budzenie ich świadomości, że czas poświęcony na zapoznanie się z tematyką społeczną przyniesie niewątpliwe korzyści dla nich samych i dla tych, których spotkają na swej drodze. Konieczne będzie zachęcanie, by podejmowali funkcje w kierownictwie oddziału, zarządzie diecezjalnym, władzach krajowych, by zdobywali kwalifikacje instruktorskie i oczywiście zasilili szeregi Akcji Katolickiej. Gdy chodzi o służbę Ojczyźnie, trzeba, aby nie obawiali się zasiąść w Parlamencie, władzach samorządowych i innych. Tam ich Chrystus powołuje by byli dobrym zaczynem Królestwa Bożego.
KSM czyli Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży jest stowarzyszeniem kościelnym zrzeszającym młodych katolików świeckich, działającym na terenie całej Polski. Skupiamy osoby w wieku 14-30 lat. KSM posiada osobowość prawną cywilną i kościelną...
Więcej o KSM...
Coś dla Ciebie:
Koło Akademickie KSM w Krakowie
...czyli Diecezjalna Szkoła Lidera.
Dla liderów własnych środowisk. Dla tych którzy chcą być młodymi apostołami młodych.
Więcej o DIESEL-u...
Formacja, wraz z działaniem, tworzą trzon aktywności KSM-owicza.
Zapraszamy na nasze rekolekcje.
Najbliższe rekolekcje...
Godziny otwarcia biura w czasie wakacji: od 10:30 do 16:00
Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży
Archidiecezji Krakowskiej
Kontakt z administratorem | Wersja do druku
